Jump to content

Niecierpek


Recommended Posts

Niecierpek – Impatiens w praktycznej fitoterapii

Niecierpek należy do grona moich ulubionych roślin leczniczych. Rodzaj niecierpek  Impatiens (rodzina Balsaminaceae) jest w Polsce reprezentowany przez kilka gatunków, przy czym najbardziej pospolite to: niecierpek pospolity  Impatoiens noli-tangere Linne o kwiatach żółtych i niecierpek drobnokwiatowy  Impatiens parviflora De Condolle. Niecierpek pospolity i drobnokwiatowy są do siebie podobne, lecz pospolity ma większe  żółte kwiaty. Oba występują w lasach, na skrajach lasów, w starych sadach, w miejscach zacienionych.

W ogrodach i mieszkaniach jest uprawiany niecierpek balsamiczny  Impatiens balsamina o kwiatach czerwonych, białych, różowych, fioletowych, a nawet dwubarwnych, a także mięsisty niecierpek walleriana  Impatiens walleriana (sultani) o kwiatach płaskich, czerwonych, różowych, pomarańczowych, białych, liliowych, dwubarwnych i nakrapianych.

Na Podkarpaciu (krośnieńskie), w okolicach Nowego Sącza można spotkać przybysza z Azji (Himalaje) o nazwie niecierpek gruczołowaty (ogruczolony, gruczołowy) – Impatiens glandulifera Royle, o dużych kwiatach purpurowych, czerwonych, liliowych, różowych lub białych, dorastający do ok. 2 m wys. Niecierpek ogruczolony rośnie nad rzekami, której wylewy wspomagają propagację nasion. Nadaje się do uprawy w ogrodach. Wydziela przyjemny zapach. Owoce to wydłużone torebki pękające i zwijające się przy dotknięciu, gdy są dojrzałe, przez co nasiona są rozrzucane wokół rośliny.

Niecierpki nie lubią pełnego słońca i potrzebują sporo wody, co należy uwzględnić przy uprawie.

W Szwajcarii występuje Impatiens noli-tangere L. (Wald-Springkraut, Impatiente ne-me-touchez-pas, Balsamina gialla, Balsamina melna), Impatiens parviflora DC. (Kleines Springkraut, Impatiente a petites fleurs, Balsamina minore, Balsamina pitschna), Impatiens balfourii Hook.f. (Balfours Springkraut, Impatiente de Balfur, Balsamina di Balfour), podobny do niecierpka gruczołowatego, lecz o drobniejszych kwiatach; niecierpek gruczołowaty – Impatiens glandulifera Royle = Impatiens Roylei (Drüsiges Springkraut, Impatiente glanduleuse, Balsamina ghiandolosa, Balsamina cun glondas).

 

 


Impatiens glandulifera Royle – niecierpek gruczołowaty, Krosno, sierpień 2008 r.

Wszystkie wymienione gatunki są lecznicze i można je zbierać w okresie kwitnienia i owocowania i suszyć w cieniu. Zawierają żywice, flawonoidy (kwercetyna, kemferol), olejek eteryczny, alfa-parinaric acid (kwas alfa-parynarowy; szczególnie w owocach), alkohol cerylowy, fenolokwasy (kwas wanilinowy, ferulowy, p-kumarowy, kawowy), barwniki karotenoidowe i leukodelfinidynę; fitoncyd – 2-metoksy-naftochinon. Surowcem jest ziele oraz owoc  Herba et Fructus Impatientis. Owoce powinny być zbierane przed i w czasie dojrzewania. W czasie suszenia będą wyzwalać nasiona. Przed ekstrakcją owoce z nasionami muszą być roztarte w moździerzu. Bardzo cenny leczniczo jest olej z nasion (bogaty w witaminę F i fitosterole).

Kwas alfa-parynarowy jest kwasem tłuszczowym wielonienasyconym sprzężonym, znanym od lat 30 XX wieku. Olej z nasion niecierpka balsamicznego może zawierać ok. 28-30% kwasu parynarowego, obok cennego kwasy linolenowego (ok. 30%) i linolowego (9-10%). Kwas parynarowy jest cytotoksyczny wobec komórek nowotworowych, mi.in. białaczki (monocytowa leukemia).

Działanie: przeciwzapalne, moczopędne, rozkurczowe, hamujące autoagresję immunologiczną, przeciwłuszczycowe, przeciwko toczniowe, przeciwreumatyczne, przeciwko atopowemu zapaleniu skóry, przeciwtrądzikowe, antyandrogenne, hipoglikemiczne, przeciwmiażdżycowe, przeciwbakteryjne, przeciwgrzybowe (układowe), przeciwalergiczne, lekko rozwalniające, ochronne na miąższ wątroby, nerek i serce, przeciwnowotworowe.

Wodno-alkoholowe wyciągi z owoców i ziela z owocami hamują stany zapalne i przerost gruczołu krokowego, hamują reakcje autoimmunologiczne. Wzmagają regeneracje tkanek. Hamują stany zapalne w skórze, w układzie rozrodczym, moczowym i pokarmowym. Wspomagają procesy odtruwania. Regulują przemianę materii. Mają wpływ przeciwskurczowy. Łagodzą objawy alergii, reumatyzmu i trądzików. Hamują łysienie androgenne. Pobudzają wydzielanie żółci. Obniżają poziom glukozy, cholesterolu i kwasu moczowego we krwi. Chronią wątrobę, nerki i serce przed stłuszczeniem. Wyciąg alkoholowy i olej z owoców niecierpka pielęgnuje i chroni skórę zapalnie zmienioną. Zapobiega wysychaniu skóry. Likwiduje zmiany ropne i łuszczycowe skóry. Płukanki w naparze z ziela z owocami wzmacniają włosy i blokują wpływ androgenów na cebulki włosowe. Nalewka na owocach leczy trądzik. Okłady z naparu na oczy leczą stany zapalne i alergiczne spojówek.

Napar z kwiatów żółtych i nalewka z kwiatów żółtych niecierpków (niecierpek pospolity i drobnokwiatowy) wcierane we włosy nadają siwym i jasnym włosom złocisty odcień.

Sposób użycia:

1. Wyciąg alkoholowy niecierpkowy  Extractum Impatientis: 100 g świeżych lub suchych owoców zmiażdżyć w moździerzu, zalać 300 ml ciepłego alkoholu 40%, macerować 14 dni, przefiltrować. Zażywać 2 razy dziennie po 5-10 ml, można w mleku. Dzieciom podawać w mleku z miodem. Zmiany skórne przemywać 3 razy dziennie. W przypadku chorób autoimmunologicznych i stanów zapalnych gruczołu krokowego stosować przez 2-3 miesiące. Zatem na miesiąc kuracji potrzebne jest 300-600 ml nalewki. Wcierać we włosy po umyciu 1 raz w tygodniu dla zahamowania łysienia i aktywacji procesów regeneracji włosów.

2. Nalewkaniecierpkowa z ziela z owocami  Tinctura Herbae et Fructae Impatientis 1:3, na ciepłym alkoholu 40-60% i świeżym zielu; 2 razy dziennie po 5-10 ml przez 2-3 miesiące, ponadto zewnętrznie w leczeniu chorób skóry. Dzieciom podawać nalewkę na 40% alkoholu w mleku z miodem.

3. Napar niecierpkowy  Infusum Impatientis: 1 łyżkę ziela świeżego lub suchego i rozdrobnionego lub samych owoców lub wierzchołków pędów z kwiatami i owocami zalać 1 szklanką wrzącej wody, przykryć. Po 30 minutach przecedzić. Pić 2 razy dziennie po 200 ml. Można również parzyć świeże lub suche ziele w mleku (mleko ekstrahuje lipofilne aktywne składniki niecierpka). Można podawać dzieciom od 2 roku życia (łyżkami). Napar także do płukanek i okładów na oczy i skórę.

3. Macerat z ziela lub świeżych owoców niecierpka  Maceratio Impatientis: 100 g świeżego ziela lub samych owoców rozdrobnić lub zmielić, zalać 200 ml ciepłej wody i 100 ml ciepłego alkoholu 40%, odstawić na 8 godzin, przecedzić. Pić 2 razy dziennie po 10-15 ml. Na zimę rozlać w odpowiednie foremki do lodu
po 10-15-20 ml i zamrozić. Po zamrożeniu zachowuje świeżość i aktywność przez 1 rok. Ponadto do okładów.

 

Rp. Mieszanka antyandrogenna i przeciwzapalna

Ziele niecierpka suche 25 g
Ziele wierzbówki lub wierzbownicy 25 g
Liść szałwii 25 g
Kłącze pokrzywy lub znamiona kukurydzy (te ostatnie dostępne w sklepach zielarskich) 25 g
Zmieszać. 1 łyżka na 1 szklankę wrzącego mleka. Osłodzić miodem lub sokiem. Pić 2 razy dziennie, rano i wieczorem przy trądziku sterydowym, androgennym, hiperandrogenizmie, w przeroście gruczołu krokowego, w zaburzeniach oddawania moczu na tle zapalenia stercza; w okresie przekwitania u kobiet. Stosować minimum 3 miesiące. Po 3 miesiącach pic 1 raz dziennie na noc.

  • Nadzieja 1
Link to comment
Share on other sites

Join the conversation

You can post now and register later. If you have an account, sign in now to post with your account.

Guest
Reply to this topic...

×   Pasted as rich text.   Paste as plain text instead

  Only 75 emoji are allowed.

×   Your link has been automatically embedded.   Display as a link instead

×   Your previous content has been restored.   Clear editor

×   You cannot paste images directly. Upload or insert images from URL.

 Share

×
×
  • Create New...

Important Information

Zapoznaj się z: Terms of Use, Privacy Policy, Guidelines, We have placed cookies on your device to help make this website better. You can adjust your cookie settings, otherwise we'll assume you're okay to continue.